
สถานีไฟฟ้าย่อยคืออะไร ทำหน้าที่อะไร
ไฟฟ้าที่ออกจากโรงไฟฟ้าต้องเดินทางไกลผ่านสายส่งแรงสูง และต้องปรับให้เหมาะกับการใช้งานทีละช่วงก่อนถึงผู้ใช้ จุดที่ทำหน้าที่ปรับและควบคุมไฟฟ้าตรงนี้คือ “สถานีไฟฟ้าย่อย (Substation)” พบได้ในโรงไฟฟ้า ตามแนวสายส่ง ใกล้ชุมชนและนิคมอุตสาหกรรม รวมถึงภายในโรงงานหรืออาคารขนาดใหญ่ที่รับไฟแรงสูงโดยตรง และสถานีไฟฟ้าย่อยมีหลายประเภท ควรเลือกแบบที่เหมาะกับโครงการมากที่สุด เพราะแต่ละแบบใช้พื้นที่ งบประมาณ และเวลาก่อสร้างไม่เท่ากัน
สถานีไฟฟ้าย่อยมีกี่ประเภท?
แบ่งได้จาก 3 มุมมอง คือ หน้าที่ในระบบไฟฟ้า รูปแบบการติดตั้ง และผู้ดูแลสถานี
1. ประเภทตามหน้าที่
- สถานีเพิ่มแรงดัน (Step-up): ตั้งอยู่ที่โรงไฟฟ้า เพิ่มแรงดันเพื่อให้ส่งไฟได้ไกล
- สถานีลดแรงดัน (Step-down): ลดแรงดันให้เหมาะกับปลายทางที่ใช้ไฟ
- สถานีสวิตชิ่ง (Switching): เชื่อมต่อและสลับเส้นทางจ่ายไฟ โดยไม่เปลี่ยนระดับแรงดัน
- สถานีจำหน่าย (Distribution): กระจายไฟไปยังพื้นที่ใช้งานต่างๆ
สถานีที่อยู่ใกล้ผู้ใช้ไฟมักเป็นแบบลดแรงดัน เพราะต้องปรับไฟให้พอดีกับเครื่องจักรและอุปกรณ์ปลายทาง
2. ประเภทตามรูปแบบการติดตั้ง
แบบกลางแจ้ง (AIS: Air-Insulated Switchgear) ติดตั้งอุปกรณ์ในที่โล่ง
- จุดเด่น: ต้นทุนอุปกรณ์ต่ำกว่า ตรวจสอบและต่อขยายได้ง่ายเมื่อมีพื้นที่
- ควรพิจารณา: ใช้พื้นที่มาก และอุปกรณ์สัมผัสสภาพแวดล้อมโดยตรง เช่น ฝุ่น ความชื้น
- เหมาะกับ: โครงการที่มีพื้นที่กว้าง เช่น สถานีของการไฟฟ้า โรงไฟฟ้า หรือกิจการขนาดใหญ่
แบบในอาคาร (GIS: Gas-Insulated Switchgear) เก็บอุปกรณ์ไว้ในตัวถังปิดภายในอาคาร
- จุดเด่น: ใช้พื้นที่น้อยกว่า AIS มาก และทนต่อสภาพแวดล้อมได้ดี
- ควรพิจารณา: ราคาอุปกรณ์สูงกว่า และต้องวางแผนการดูแลรักษาให้เหมาะสม
- เหมาะกับ: พื้นที่จำกัด หรือพื้นที่ที่สภาพแวดล้อมรุนแรง
แบบโมดูลาร์ (e-house: Electrical House) คืออาคารหรือตู้สำเร็จรูปที่ประกอบและทดสอบจากโรงงานผู้ผลิต แล้วนำมาวางที่หน้างาน
- จุดเด่น: งานก่อสร้างหน้างานสั้นลง ทดสอบก่อนส่งมอบได้ ต่อขยายด้วยการเพิ่มโมดูล
- ควรพิจารณา: ต้องวางแผนการขนส่ง ฐานราก และจุดเชื่อมต่อตั้งแต่ต้น
- เหมาะกับ: โครงการที่มีกำหนดเวลาแน่นอน พื้นที่ห่างไกล หรือพื้นที่ที่ทำงานก่อสร้างหน้างานได้ยาก
3. ประเภทตามผู้ดูแลสถานี
- สถานีของการไฟฟ้า: เป็นส่วนหนึ่งของระบบไฟฟ้าหลัก ดูแลโดยการไฟฟ้า
- สถานีของผู้ใช้ไฟ (Customer Substation): ผู้ใช้ไฟรายใหญ่ เช่น โรงงานหรืออาคารขนาดใหญ่ ลงทุนสร้างและดูแลเอง โดยออกแบบให้เป็นไปตามข้อกำหนดการเชื่อมต่อของการไฟฟ้าในพื้นที่นั้
พื้นที่ งบประมาณ กำหนดการ และข้อกำหนดการเชื่อมต่อ ล้วนส่งผลต่อกันและกัน หากตัดสินใจรูปแบบสถานีไฟฟ้าแรงสูงโดยไม่เห็นภาพรวม มักต้องกลับมาแก้ในขั้นก่อสร้างในภายหลัง ซึ่งอาจทำให้มีต้นทุนสูงกว่าที่คาดไว้

PWH Thailand ให้บริการด้านสถานีไฟฟ้าย่อย (Substation) รับเหมา EPC ครบวงจร (วิศวกรรม จัดหา และก่อสร้าง) ด้วยประสบการณ์กว่า 40 ปี ดูแลทุกขั้นตอน ตั้งแต่ออกแบบทางวิศวกรรม จัดหาวัสดุและอุปกรณ์ ก่อสร้าง ทดสอบระบบ จบในเจ้าเดียว ไม่ต้องประสานผู้รับเหมาหลายราย
ปรึกษาฟรี PWH Thailand พร้อมดูแลโครงการคุณ ตั้งแต่ต้นจนจบ
📞 Tel: 02-246-9988
📩 Email: info@pwhthailand.com
🌐 Website: https://pwhthailand.com/th
🔵 Facebook: PWH Thailand – ผู้เชี่ยวชาญงานก่อสร้าง และพลังงานครบวงจร
คำถามที่พบบ่อย
สถานีไฟฟ้าย่อยมีกี่ประเภท?
- แบ่งได้ 3 มุมมอง คือ ตามหน้าที่ (เพิ่มแรงดัน ลดแรงดัน สวิตชิ่ง จำหน่าย) ตามรูปแบบการติดตั้ง (AIS, GIS, e-house) และตามผู้ดูแล (การไฟฟ้า หรือผู้ใช้ไฟ)
AIS กับ GIS ต่างกันอย่างไร?
- AIS ติดตั้งอุปกรณ์กลางแจ้ง ต้นทุนอุปกรณ์ต่ำกว่าแต่ใช้พื้นที่มาก ส่วน GIS เก็บอุปกรณ์ไว้ในตัวถังปิดภายในอาคาร ใช้พื้นที่น้อยกว่าและทนสภาพแวดล้อมได้ดี แต่ราคาอุปกรณ์สูงกว่า
e-house คืออะไร เหมาะกับงานแบบไหน?
- คืออาคารหรือตู้สำเร็จรูปที่ประกอบและทดสอบจากโรงงานผู้ผลิตก่อนขนมาวางที่หน้างาน เหมาะกับโครงการที่มีเวลาจำกัด พื้นที่ห่างไกล หรือต้องการต่อขยายในอนาคต
PWH Thailand ให้บริการอะไรบ้าง?
- บริการรับเหมา EPC ครบวงจร (วิศวกรรม จัดหา และก่อสร้าง) ดูแลทุกขั้นตอน ตั้งแต่ออกแบบแนวคิดวิศวกรรม จัดหาวัสดุและอุปกรณ์ ก่อสร้าง ทดสอบระบบ ไปจนถึงส่งมอบงานสมบูรณ์ โดยผู้รับผิดชอบรายเดียวตลอดโครงการ